De medische benaming voor de overgang is climacterium. Het zijn de verschijnselen die optreden aan het einde van je vruchtbare periode. De voorraad eicellen in de eierstokken raakt op bij vrouwen tussen de 45 en 60 jaar. Als er geen eitje meer vrijkomt, daalt ook de aanmaak van het vrouwelijke hormoon oestradiol. Hierdoor wordt je menstruatiecyclus onregelmatig; de ene keer komt je menstruatie kort na elkaar, dan weer blijft hij heel lang weg. Soms gaat je menstruatie gepaard met veel en soms met weinig bloedverlies. Af en toe verloopt je cyclus weer normaal. Ten slotte blijft je menstruatie helemaal weg. Eén tot twee jaar na het uitblijven van je laatste menstruatie, ook wel menopauze genoemd, komt je lichaam in evenwicht (de postmenopauze).

Het ontstaan van klachten
De overgang duurt, van de eerste hormonale veranderingen tot er een nieuw hormonaal evenwicht is bereikt, gemiddeld vier jaar. Maar dit kan van vrouw tot vrouw aanzienlijk verschillen. Overigens hoeft dit niet te betekenen dat iemand ook jarenlang klachten heeft.

Bekende klachten zijn: opvliegers, hoofdpijn, gewichtstoename, prikkelbaarheid, vergeetachtigheid, vermoeidheid, slapeloosheid en seksuele problemen. Deze en andere overgangsklachten worden hieronder besproken.

Een aantal factoren hebben invloed op de leeftijd waarop de overgang begint. Allereerst speelt erfelijkheid een rol: als je moeder vroeg of juist laat in de overgang kwam is de kans groot dat dit bij jou hetzelfde zal zijn. Vrouwen die roken komen eerder in de overgang. Het al dan niet slikken van de pil heeft voor zover bekend geen invloed op de overgang. In de pil zitten de vrouwelijk hormonen oestrogeen en progesteron die de overgangsklachten kunnen helpen verminderen. Het natuurlijke niveau van oestrogeen daalt normaal tijdens de overgang, maar de pil houdt het niveau kunstmatig in evenwicht.

Opvliegers
Als je last hebt van opvliegers krijg je het gevoel alsof het bloed plotseling vanaf je borst naar je hoofd stijgt. Je gezicht en hals voelen verhit aan en worden rood, alsof je bloost. Dit komt doordat de bloedvaten in de huid zich verwijden. Meestal heb je het warm en soms begint je ook te transpireren. Er kunnen ook hevige aanvallen van transpiratie optreden, zowel overdag als ’s nachts. Er zijn uitzonderingen waarin opvliegers minutenlang tot wel een half uur kunnen aanhouden, maar meestal duurt een opvlieger niet meer dan een minuut. Meestal beginnen opvliegers in het jaar van je laatste menstruatie, sommige vrouwen hebben er echter al één of twee jaar eerder last van. Er zit geen duidelijke regelmaat in. Ze kunnen elk moment van een etmaal optreden en laten zich niet tegenhouden, zelfs niet door de slaap. Sommige vrouwen rapporteren dat ze meer last hebben van opvliegingen na het drinken van alcohol of koffie, na het eten van gekruid voedsel of door hevige emoties. Het is echter niet iets om je voor te schamen, immers, de meeste vrouwen van middelbare leeftijd hebben er last van. Omdat opvliegers en transpiratieaanvallen in de overgang natuurlijke verschijnselen zijn, is het aan te bevelen om er alleen middelen tegen te gebruiken als de klachten het normale leven heel sterk beïnvloeden.

Urinewegen
Tijdens de overgang kunt u opeens last krijgen van urine-incontinentie bij inspanning. Incontinentie, het niet kunnen ophouden van uw plas, kunt u met name krijgen bij het sporten, als u iets zwaars tilt, als u moet hoesten, niezen of lachen. Door de vermindering van oestrogenen verslapt de sluitspier van de blaas een beetje. In combinatie met verslapte bekkenbodemspieren kan dit aanleiding zijn tot een lichte urine-incontinentie.

Ouder worden
De overgang is niet alleen een kwestie van lichamelijke veranderingen. Het wegblijven van menstruaties en het verlies van vruchtbaarheid herinnert u er aan dat u ouder wordt, wat kan leiden tot opstandige, depressieve of onzekere gevoelens. Gelijk met alle lichamelijke veranderingen is de middelbare leeftijd ook vaak een periode van zich wijzigende omstandigheden in gezin en werk. Vrouwen die destijds kozen voor een positie als huisvrouw en moeder, verliezen in deze periode veel van hun werk. De kinderen hebben inmiddels de leeftijd bereikt dat ze het ouderlijk huis verlaten. Daarmee gaan zowel moederlijke zorg, huishoudelijke werkzaamheden rond de kinderen, en een deel van de sociale contacten en gezellige drukte in huis verloren.

Als je erg veel last hebt van overgangsklachten is het raadzaam om een (homeopathisch) arts te raadplegen

Menstruatie, klachten rondom de